Zaznacz stronę

Choć regularna konsumpcja wody uchodzi zdecydowanie za nawyk prozdrowotny, to ostatnimi czasy coraz większą popularność zyskuje bardziej skonkretyzowany typ wspomnianego płynu – woda alkaliczna, której przypisuje się ponadprzeciętne, wręcz magiczne właściwości. Wspomniana się m.in. o działaniu odkwaszającym, przeciwnowotworowym, zmniejszającym ryzyko osteoporozy,  a nawet dość powszechnie uznaje się ją za produkt „leczący raka”. Czy takie przeświadczenia znajdują odzwierciedlenie w świetle literatury naukowej?

Czym jest woda alkaliczna?

Dla przypomnienia – skala pH to ilościowa skala kwasowości i zasadowości. Może mierzyć od 0 (kwasowość) do 14 (zasadowość). Butelkowana woda niegazowana jest zwykle neutralna lub lekko zasadowa, natomiast gazowana – charakteryzuje się przewaznie odczynem lekko kwasowym. Woda alkaliczna, posiada pH wyższe niż 7 – w zależności od producenta może to być 8, czasem nawet ponad 9 (przynajmniej według deklaracji wytwórcy).

Czy to ma prawo w ogóle „działać”?

W zależności od tego, o jakiej części organizmu mówimy – panuje tam środowisko kwaśne, alkaliczne lub oscylujące w okolicach obojętnego. Przykładowo w żołądku panuje środowisko silnie kwaśne i wynosi około 1,35-3,5, w przypadku krwi – pH jest neutralne i względnie stałe, gdyż mieści się w zakresie 7,35-7,45, natomiast przykładowo płyn trzustkowy jest mocno zasadowy.

Należy przy tym podkreślić, że organizm człowieka posiada szereg mechanizmów buforujących, które utrzymują np. pH krwi na stosunkowo stałym poziomie. Życie człowieka wymaga ściśle kontrolowanego poziomu pH krwi do utrzymywania funkcji życiowych. Jego spadek poniżej progu 7,35 jest stanem chorobowym (kwasicą), który zagraża życiu i wymaga leczenia szpitalnego. Wpływ diety jest tu więc silnie ograniczony [1]. Wyższe fluktuacje mogą dotyczyć np. moczu – stopień jego kwasowości jest różny w zależności od rodzaju spożywanych pokarmów. Fluktuacje jego pH w ciągu doby są jednak w zupełności normalne, a tłumaczenie ich „zakwaszeniem organizmu” jest nienaukowe [2,3].

„Lek na raka” lub działanie przeciwnowotworowe

W roku 2016 opublikowano przegląd systematyczny autorstwa Fenton T. i Huang T [4]. Pomimo dokładnej analizy literatury i zidentyfikowania 8278 cytatów oraz 252 abstraktów, tylko 1 badanie spotkało się z kryteriami włączenia do przeglądu. Autorzy nie znaleźli żadnego poparcia dla hipotezy sugerującej lecznicze właściwości wody alkalicznej w kontekście nowotworów. Pomimo promocji wody alkalicznej przez media i sprzedawców, nie ma prawie żadnych badań by poprzeć lub obalić wspomnianą hipotezę. Systematyczny przegląd literatury ujawnił brak dowodów na związek między stosowaniem alkalicznej wody a ryzykiem raka, lub jego leczeniem.

Ryzyko złamań

Jednym z popularniejszych przekonań entuzjastów tytułowej wody jest rzekome mniejsze ryzyko osteoporozy, za czym przemawiać ma potencjalnie większe wydalanie wapnia na diecie kwasotwórczej. Istnieje jedna praca, w której przyjmowanie wody alkalicznej zmniejszyło resorpcję kości w porównaniu do wody zwyczajnej, lecz efekt był niewielki. Ponadto, obie grupy wykazały podobny wzrost wydalania wapnia z moczem [5].

Co więcej, wspomniane przekonanie łatwo obalić – nabiał, choć należy do pokarmów kwasotwórczych, zapobiega osteoporozie i wzmacnia kości. Kluczowym w tej materii jest jednak fakt, iż wyniki meta-analizy badań naukowych z roku 2009 nie wspierają związku między kwasowością diety a utratą masy kostnej [6].

Woda alkaliczna a przewód pokarmowy

W pracy in vitro, autorstwa Koufman J. i in. stwierdzono, że woda alkaliczna o pH 8,8 może dezaktywować ludzką pepsynę. Potencjalnie mogłaby być więc pomocna u pacjentów z chorobą refluksową, lecz na dzień dzisiejszy brakuje badań z udziałem ludzi by wyciągać jakiekolwiek wnioski [7].

W kwietniu roku 2018 opublikowano również studium, w którym  27 uczestników z zespołem jelita drażliwego (IBS) z przewagą biegunki, otrzymywało wodę alkaliczną lub zwykłą (2 L/dzień) przez osiem tygodni [8]. Badanie było podwójnie randomizowane, lecz co należy podkreślić – zostało opublikowane w czasopiśmie „Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine”. U 8 na 13 pacjentów (61,5%) w grupie z wodą alkaliczną i u 6 na 14 uczestników  (42,9%) w grupie kontrolnej zanotowano poprawę. Choć różnice są istotne statystycznie, to nie wydają się wybitnie istotne klinicznie. Są niemniej ciekawe i warto czekać na kolejne prace w tym zakresie.

Czy woda alkaliczna może być niebezpieczna?

Niestety przez promocje i marketing wód alkalicznych, nierzadko sięgają po nią osoby chore w nadziei na poprawę parametrów zdrowotnych. Zdarza się, że rezygnują tym samym z konwencjonalnego leczenia, a to okazać się może bardzo niebezpieczne.

Ponadto brakuje długoterminowych badań na ludziach, stąd nie znamy ewentualnych konsekwencji klinicznych regularnego spożywania wody o odczynie mocno zasadowym.

Podsumowanie

Na końcu pragnę podkreślić, że choć w temacie wody alkalicznej badań naukowych nie opublikowano wybitnie mało, to w większości były one przeprowadzane na modelu zwierzęcym, czy linii komórkowej lub były zamieszczane w czasopismach pokroju „Alternative Therapies in Health and Medicine”… Na dzień dzisiejszy brak więc jest jakichkolwiek rzetelnych dowodów wspierających domniemane korzyści zdrowotne w wyniku spożycia tytułowej wody.

Ponadto, producentów wody alkalicznej nie jest dużo, a istnieją dowody, że pozyskiwanie tytułowego płynu przez jednego z najpopularniejszych jej producentów jest nieetyczne [9].

Ze względu na wybitnie wysoką cenę, w przypadku niektórych wód – nieetyczny sposób ich pozyskiwania oraz brak korzyści na tle zdrowotnym (a wręcz pewne ryzyko), uznawanie wody alkalicznej za „lepszą” lub zdrowszą wydaje się być kompletnie nieuzasadnione. Można wyciągnąć wręcz wniosek, że picie alkalicznej wody ma wyłącznie wpływ na grubość portfela – pół żartem, pół serio.

Referencje

  1. Schwalfenberg GK. The alkaline diet: Is there evidence that an alkaline pH diet benefits health? J Environ Public Health. 2012;2012:727630
  2. Bonjour JP. Nutritional disturbance in acid-base balance and osteoporosis: a hypothesis that disregards the essential homeostatic role of the kidney. Br J Nutr. 2013 Oct;110(7):1168-77.
  3. Remer T, Manz F. Potential renal acid load of foods and its influence on urine pH. J Am Diet Assoc. 1995 Jul;95(7):791-7.
  4. Fenton TR, Huang T. Systematic review of the association between dietary acid load, alkaline water and cancer. BMJ Open. 2016 Jun 13;6(6)
  5. Wynn E, Krieg MA, Aeschlimann JM, Burckhardt P. Alkaline mineral water lowers bone resorption even in calcium sufficiency: alkaline mineral water and bone metabolism. Bone. 2009 Jan;44(1):120-4
  6. Fenton TR, Lyon AW, Eliasziw M, Tough SC, Hanley DA. Meta-analysis of the effect of the acid-ash hypothesis of osteoporosis on calcium balance. J Bone Miner Res. 2009 Nov;24(11):1835-40.
  7. Koufman JA, Johnston N. Potential benefits of pH 8.8 alkaline drinking water as an adjunct in the treatment of reflux disease. Ann Otol Rhinol Laryngol. 2012 Jul;121(7):431-4.
  8. Shin DW, Yoon H, Kim HS i in. Effects of Alkaline-Reduced Drinking Water on Irritable Bowel Syndrome with Diarrhea: A Randomized Double-Blind, Placebo-Controlled Pilot Study. Evid Based Complement Alternat Med. 2018 Apr 15;2018:9147914
  9. Jones C, Murray WA, Overton J. FIJI Water, water everywhere: Global brands and democratic and social injustice. Asia Pacific Viewpoint 2017 Feb; 58(1)
Share This